Katkı maddeleri / ADI kaynak incelemesi

ADI ve maruz kalma: kaynak incelemesi

ADI, kabul edilebilir günlük alım miktarıdır. Sonuçlar değerlendirmenin tarihi, madde grubu ve tüketim senaryosuyla birlikte okunmalıdır. Bu sayfa eski aşım listesindeki 51 kaydın kaynak inceleme dizinidir; güncel olarak ADI aşan maddeler listesi değildir. Kaynak notları ve inceleme bekleyen kayıtlar ayrı gösterilir.

Puan bir tıbbi tavsiye değildir; beslenme kararlarınız için sağlık profesyonellerine danışın.

İncelenen kaynaklar ve senaryolar

Aşağıdaki notlar belirtilen tarihli görüşlerin kapsamını açıklar; tüm yeni literatürün tarandığı anlamına gelmez. Grup ADI değerleri her madde için ayrı ayrı toplanamaz.

Patent Blue V: kullanım senaryosu

EFSA 2013, E131 için 5 mg/kg vücut ağırlığı/gün ADI belirledi. İzin verilen en yüksek kullanım düzeyleriyle hesaplanan senaryoda yüksek tüketimli küçük çocuklar ve çocuklarda aşım tahmin edildi. Bildirilen en yüksek kullanım düzeyleriyle hesaplandığında bütün yaş gruplarındaki tahminler ADI altında kaldı. Bu iki senaryo aynı sonuç gibi sunulamaz.

Kaynak: EFSA 2013: Patent Blue V (E131).

Brilliant Blue FCF: rafine tahmin

EFSA 2010, E133 için ADI değerini 6 mg/kg vücut ağırlığı/gün olarak belirledi. Bildirilen en yüksek kullanım düzeylerine dayalı rafine tüketim tahminleri (Tier 3) bu sınırın altında kaldı. Önceki sayısal sınırlar veya daha koruyucu senaryoların sonuçları, bu görüşün rafine senaryosuyla karıştırılmamalıdır.

Kaynak: EFSA 2010: Brilliant Blue FCF (E133).

Green S için 2024 izleme verileri

EFSA’nın 2026 raporu, E142 (Green S) için maruziyet tahminlerini 5 mg/kg vücut ağırlığı/gün ADI ile karşılaştırdı. 2024 verilerine dayalı pilot izlemede incelenen tüm senaryolarda tahminler ADI’nin altındaydı. Marka sadakati senaryosunda en yüksek 95. yüzdelik üst sınır tahmini 249,1 mikrogram/kg vücut ağırlığı/gün ile ADI’nin yaklaşık %5’iydi. EFSA, ilk pilotun sonuçlarının karar almak için henüz yeterince sağlam olmadığını belirtti.

Kaynak: EFSA 2026 — Gıda katkıları ve aroma vericileri için 2024 AB pilot izleme raporu.

Amonyak karamel: bireysel ve grup sınırı

EFSA 2012 rafine değerlendirmesinde E150c için 100 mg/kg vücut ağırlığı/gün ADI kullanıldı. Küçük çocuklar ve yetişkinlerdeki bazı tahminler E150c sınırını hâlâ aşabiliyordu. Buna karşılık dört karamel renklendiricinin birleşik maruziyeti, 300 mg/kg vücut ağırlığı/gün grup ADI değerini hiçbir yaş grubunda aşmadı. E150c sınırı ile grup sınırı birbirinin yerine kullanılamaz.

Kaynak: EFSA 2012: Caramel colours: refined exposure (E150a, c, d).

Brown HT: bildirilen kullanım ve üst sınır

EFSA 2014, E155 tüketim tahminlerini 1,5 mg/kg vücut ağırlığı/gün ADI ile karşılaştırdı. İzin verilen üst düzeyleri kullanan iki senaryoda yüksek tüketim tahminleri yaşlılar dışındaki yaş gruplarında sınırı aşabiliyordu. Yalnız bildirilen kullanım düzeylerini kullanan senaryoda ortalama ve yüksek tahminler tüm gruplarda sınırın altındaydı. Kullanım verileri izinli 37 gıda kategorisinin yalnız altısı için sunulmuştu.

Kaynak: EFSA 2014: Brown HT (E155): refined exposure.

Sorbatlar: 2019 grup ADI güncellemesi

EFSA 2019, sorbik asit cinsinden 11 mg/kg vücut ağırlığı/gün grup ADI belirledi. Bu değer E200 ve E202 içindir; 2015 görüşündeki geçici 3 mg/kg/gün değeriyle karıştırılmamalıdır. Bildirilen kullanım ve analitik verilere dayalı, marka sadakati olmayan senaryoda en yüksek tahminler çocuklarda ortalamada 1,7 ve yüksek tüketimde 3,7 mg/kg/gündü; ikisi de yeni sınırın altındadır. Grup değeri her madde için ayrıca eklenmez.

Kaynak: EFSA 2019: Sorbic acid and potassium sorbate (E200, E202): follow-up.

Benzoatlar: tüketim ve taşınma senaryosu

2016 görüşü, benzoik asit cinsinden 5 mg/kg vücut ağırlığı/gün grup ADI belirler. Doğrudan kullanım için marka sadakati senaryosunda özellikle düzenli aromalı içecek tüketen küçük çocuklar ve çocuklarda aşım tahmin edilmiştir. Bileşenlerden taşınan ek miktarla, marka sadakati olmayan senaryoda da bu gruplarda aşım bildirilir. Grup sınırı her tuz için ayrıca eklenmez.

Kaynak: EFSA 2016: benzoic acid and benzoates (E 210–213).

Sülfitler: geri çekilen ADI

2022 görüşünde geçici grup ADI geri çekildi. Eski 0,7 mg kükürt dioksit eşdeğeri/kg vücut ağırlığı/gün değeri bu görüşün güncel sınırı olarak kullanılamaz. Değerlendirme maruz kalma marjını (MOE) ele alır; eski ADI aşım listesiyle eş tutulmaz.

Kaynak: EFSA 2022 — sülfitler, takip değerlendirmesi.

Nitritler: iyon birimi ve katkı kaynaklı alım

EFSA 2017 görüşü, nitrit iyonu cinsinden 0,07 mg/kg vücut ağırlığı/gün ADI belirledi. Katkı kullanımına ait rafine, marka sadakati olmayan senaryoda ortalama tahminler sınırı aşmadı; çocuklarda 95. yüzdelik tahmininin üst ucu 0,08 mg/kg/gündü. Nitrit iyonu ile sodyum nitritin kütlesi aynı değildir. Bu karşılaştırma bütün beslenme kaynaklarını veya nitrozamin değerlendirmesini tek başına kapsamaz. Eski tablo bağlantısı yerine doğrudan kurumsal görüş kullanılıyor.

Kaynak: EFSA 2017: Potassium and sodium nitrite (E249, E250).

Nitratlar: katkı kullanımı ve bütün kaynaklar

EFSA 2017, nitrat için 3,7 mg/kg vücut ağırlığı/gün ADI değerini geri çekmek için yeterli kanıt bulunmadığını belirtti. Rafine tahminde yalnız katkı kullanımından gelen nitrat, toplam gıda maruziyetinin yüzde 5’inden azdı ve ADI aşılmadı. Doğal bulunma ve bulaşma dahil bütün beslenme kaynakları hesaba katıldığında ortalama ve yüksek tahminlerde tüm yaş gruplarında aşım bildirildi. Bütün kaynakların sonucu yalnız E251 veya E252 kullanımına yüklenemez.

Kaynak: EFSA 2017: Sodium and potassium nitrate (E251, E252).

Fosfatlar: toplam fosfor ve yaş grubu

2019 görüşündeki grup ADI, fosfor cinsinden 40 mg/kg vücut ağırlığı/gündür; doğal besin kaynakları ve katkılardan gelen toplam fosforu kapsar. Analitik verilere dayalı senaryoda bebekler, küçük çocuklar ve çocuklarda ortalama ve yüksek tüketimde; ergenlerde yüksek tüketimde (95. yüzdelik) aşım tahmin edilmiştir. Değer her katkı için ayrı ayrı eklenmez; orta veya ağır böbrek işlev kaybı olan kişiler için geçerli değildir.

Kaynak: EFSA 2019: phosphoric acid and phosphates (E 338–341, E 343, E 450–452).

Karagenanlar: geçici sınır ve açık belirsizlikler

EFSA 2018, 75 mg/kg vücut ağırlığı/gün grup ADI değerini veri eksiklikleri nedeniyle geçici kabul etti. Rafine marka sadakati senaryosunda yüksek tüketim tahminleri tüm yaş gruplarında; ortalama tahminler bebekler ve yaşlılar dışında sınırı aşabiliyordu. Görüş beş yıl içinde veri tabanının iyileştirilmesini istedi. Burada 2018 kararı açıklanıyor; geçen süre belirsizliklerin giderildiği veya sınırın otomatik olarak kalıcılaştığı anlamına gelmez. Sonraki takip değerlendirmesinin durumu ayrıca izlenmelidir.

Kaynak: EFSA 2018: Carrageenan and processed Eucheuma seaweed (E407, E407a).

Polisorbatlar: senaryoya bağlı tahmin

2015 görüşü 25 mg/kg vücut ağırlığı/gün grup ADI belirler. Marka sadakati olmayan senaryoda küçük çocuklar için en yüksek tahmin 24,5 mg/kg/gün ile sınıra yakındır. Bu sonuç, senaryo belirtilmeden “ADI aşıldı” diye sunulamaz; görüş veri eksikliklerini de belirtir.

Kaynak: EFSA 2015 — polisorbatlar (E432–436).

Beta-siklodekstrin: marka sadakati senaryosu

EFSA 2016, E459 için 5 mg/kg vücut ağırlığı/gün ADI değerini korudu. En ilgili kabul edilen rafine marka sadakati senaryosunda ortalama tahminler bebekler dışındaki gruplarda, yüksek tüketim tahminleri (95. yüzdelik) tüm gruplarda sınırı aştı. Marka sadakati olmayan senaryo farklı sonuçlar verdi; bu tahminler kişinin ölçülmüş tüketimi değildir. Kullanım verisi değişirse tahminin temsil gücü de yeniden değerlendirilmelidir.

Kaynak: EFSA 2016: Beta-cyclodextrin (E459).

Sükroz esterleri: 2023 takip değerlendirmesi

EFSA 2023 takip görüşü, E473 ve E474 için 40 mg/kg vücut ağırlığı/gün grup ADI değerini esas aldı. Güncellenen rafine, marka sadakati olmayan senaryoda küçük çocuklarda en yüksek ortalama tahmin 49, yüksek tüketim tahmini 171 mg/kg/gündü; bu tahminler grup sınırını aşıyor. On altı haftadan küçük bebeklerin ilgili gıdalarında kullanım bildirilmediği için o kullanımın güvenlik değerlendirmesi yapılmadı. Değerlendirme yapılmaması güvenlik onayı değildir; grup sınırı iki madde için ayrı ayrı eklenmez.

Kaynak: EFSA 2023: Sucrose esters of fatty acids (E473): follow-up.

Laktilatlar: birlikte kullanılan grup sınırı

EFSA 2013, E481 ve E482 için tek başına veya birlikte uygulanmak üzere 22 mg/kg vücut ağırlığı/gün ADI belirledi. İzin verilen en yüksek düzeyleri veya bildirilen en yüksek kullanım düzeylerini esas alan koruyucu hesapta ortalama tahminler yetişkinler ve yaşlılarda sınırın altında, diğer gruplarda üstündeydi; yüksek tüketim tahminleri bütün gruplarda sınırı aşıyordu. Bu tarihli kullanım hesabı günümüzdeki her kişinin tüketimi olarak yorumlanamaz. İki maddeye ayrı ayrı 22 mg/kg/gün tüketim hakkı tanımlanmaz.

Kaynak: EFSA 2013: Sodium and calcium stearoyl-2-lactylate (E481, E482).

Sorbitan esterlerinde güncellenen maruziyet tahmini

E491–E495 için grup ADI, sorbitan cinsinden 10 mg/kg vücut ağırlığı/gündür. EFSA’nın 2025 hesabında, marka sadakati olmayan rafine senaryoda bazı beslenme araştırmalarında küçük çocuklar ve çocuklar için 95. yüzdelikte grup ADI aşıldı. Aynı sonuç yalnızca mevcut izinli kullanımlar hesaba katıldığında da görüldü. Panel, ihtiyatlı varsayımların maruziyeti fazla tahmin ettiğini ve hesaplanan aşımın güvenlik kaygısı oluşturmadığını belirtti. E491’in asparajinaz preparatlarında önerilen kullanımının ek katkısı küçüktü.

Kaynak: EFSA 2025 — Sorbitan esterlerine (E491–495) maruziyet ve E491’in asparajinaz preparatlarında kullanımı.

Klorürler: referans değer ADI değildir

EFSA 2019, klorür cinsinden 40 mg/kg vücut ağırlığı/gün değerini karşılaştırma için referans olarak kullandı; bu değer ADI değildir. Marka sadakati olmayan senaryoda bazı küçük çocuk, çocuk ve ergen gruplarının yüksek tüketim tahminleri referansı bir miktar aştı. Panel, bildirilen kullanım ve kullanım düzeylerinde güvenlik endişesi olmadığı sonucuna vardı. Referans değerin aşılması ADI aşımı diye etiketlenemez; bu sonuç sınırsız tüketim veya kişisel tüketim önerisi değildir.

Kaynak: EFSA 2019: hydrochloric acid and chlorides (E507–509, E511).

Glutamatlar: glutamik asit eşdeğeri

EFSA 2017, E620–625 için glutamik asit cinsinden 30 mg/kg vücut ağırlığı/gün grup ADI belirledi. Katkı kullanımına ait rafine, marka sadakati olmayan senaryoda ortalama tahminler küçük çocuklarda 51 mg/kg/güne, yüksek tüketim tahminleri çocuklarda 93 mg/kg/güne kadar çıktı. Bunlar incelenen tüketim araştırmalarının üst uçlarıdır; herkesin tüketimi değildir. Grup sınırı her glutamat için ayrıca eklenmez; glutamik asit eşdeğeri ile tuzun kütlesi karıştırılmamalıdır.

Kaynak: EFSA 2017: Glutamic acid and glutamates (E620–625).

Steviol glikozitleri: eşdeğer birimi ve kullanım önerisi

EFSA 2024, steviol eşdeğerleri cinsinden 4 mg/kg vücut ağırlığı/gün ADI değerini artırmak için yeterli gerekçe bulmadı. Görüş E960a–d grubunu ele alır; katalogdaki E960 genel adı belirli üretim alt türünü göstermez. Mevcut izinli üst düzeylerle kurulan koruyucu senaryoda küçük çocukların 95. yüzdelik üst tahmini 4,8 mg/kg/gündü; önerilen kullanım genişlemesiyle 6,9 mg/kg/güne çıkıyordu. Öneri, yürürlükteki kullanım veya herkesin gerçek tüketimi değildir. Steviol eşdeğeri ürünün toplam kütlesiyle aynı değildir.

Kaynak: EFSA 2024: Steviol glycosides (E960a–d): uses and ADI.

İlk toplu kaynak incelemesi: . Bağlı madde kartları ayrıca incelenir; bu notlar kartlardaki bütün eski verilerin güncellendiği anlamına gelmez.

Katkı maddesi verisi: Open Food Facts, ODbL lisansıyla.